"Jacyś ludzie w ucieczce przed jakimiś ludźmi (...).
Zostawiają za sobą jakieś swoje wszystko..."
- Wisława Szymborska "Jacyś ludzie"

Czas: 90 minut (dwie jednostki lekcyjne)
Cele:

Formy pracy: Środki dydaktyczne: Metody dydaktyczne: Pomoce dydaktyczne, materiały: Wymagania programowe:
Są to kolejne lekcje z powyższego cyklu w programie wieloprzedmiotowym, w którym wykorzystano treści języka polskiego, lekcji wychowawczej, etyki, ścieżek edukacji filozoficznej oraz edukacji czytelniczej i medialnej. Na lekcjach wystąpiły ćwiczenia w mówieniu, słuchaniui, pisaniu w związku z lekturą tekstu "Jacyś ludzie", ćwiczenia słownikowe, frazeologiczne, stylistyczne.Propozycje tekstów do interpretacji dla nauczyciela języka polskiego z tematem przewodnim : "Bezpieczeństwo i zagrożenia":
"Alarm" Antoniego Słonimskiego,

"Wina i kara" Sławomira Mrożka,

"Gdyby nie ludzie" Stanisława Barańczaka.

Bibliografia:
Andrzej Dąbrówka, Ewa Geller, Ryszard Turczyn: Słownik synonimów. Warszawa 1993, s.64.

Stanisław Skorupka: Słownik frazeologiczny języka polskiego. Warszawa 1996, s.98, 498.

Wisława Szymborska: Sto wierszy - Sto pociech. Kraków 1997, s.124.
Przebieg lekcji:
Zajęcia rozpoczęły się od zabawy rozluźniającej - Jesteśmy ptakami. Jestesmy wiatrem. Jesteśmy ciszą. Uczniowie chodzili po sali, biegali. Na hasło prowadzącego "Jesteśmy bezpieczni" zatrzymali się w pozie. Nauczyciel wybrał kilka póz i zadał im pytania: kim jesteś? co robisz w tym momencie? czym jest dla ciebie bezpieczeństwo? Następnie uczniowie indywidualnie uzupełniali niedokończone danie: Bezpieczeństwo to... Odpowiedzi były różne, np. wolność, siła, życie, odpowiedzialność, niepodległość itp. Gdy skończyli powyższe ćwiczenie, w grupach sześcioosobowych wybrali trzy określenia ze swoich kartek i przygotowali żywy obraz wyrażający te trzy określenia bezpieczeństwa. Gdy zespół przedstawiał żywy obraz, pozostali uczniowie odczytywali, co obraz wyraża, czym jest dla przedstawiających bezpieczeństwo, jakie określenia zostały wyeksponowane.

Kolejne ćwiczenie miało na celu utrwalenie wiadomości o wyrażeniach i zwrotach, dlatego uczniowie w grupach szukali w słownikach wyrażeń i zwrotów z wyrazami "bezpieczeństwo", "niebezpieczeństwo". Pracowali w grupach czteroosobowych, po dziesięciu minutach przedstawiali pracę zespołu.

Przykładowe wyrażenia:

Przykładowe zwroty:

Synonimy:

niebezpieczeństwo - zagrożenie, szkodliwość, ryzyko, brawurowość, katastroficzność

W tych samych grupach uczniowie omówili znaczenie wyrażeń i zwrotów. Kolorowe karteczki z wiadomościami wkleili do zeszytów. Dotychczasowe ćwiczenia miały na celu zaangażowanie uczniów, wzbogacenie słownictwa, uczyły pracy ze słownikiem, empatii.

Po tym ćwiczeniu nauczyciel zapytał - Czym jest bezpieczeństwo w życiu człowieka? - był to moment na reflekc\sję. Uczniowie stwierdzili, że bezpieczeństwo jest istotnym aspektem w życiu człowieka.

Prowadzący poprosił o uważne wysłuchanie wiersza"Jacyś ludzie" Wisławy Szymborskiej. Uczniowie dokonali cichej lektury utworu i zapisali uczucia związane z tekstem. W trakcie rozmowy o "Jakiś ludziach" zwrócili uwagę, że wojna z powodu swojego niszczycielskiego, śmiercionośnego i szaleńczego charakteru jest niebezpieczna dla człowieka, społeczeństwa, kraju. Powoduje ucieczkę, wywołuje permanentne uczucie lęku i zagrożenia. Uczucie bezpieczeństwa i radości życia wyparte zostaje przez bół, strach i rozpacz. Nastrój przygnębienia wywołuja takie epitety jak "rzeka dziwnie różowa", "bura kamienność", "martwe dziecko", "ciche ustawianie", "obsiane pola", a także powtórzenie: "Jacyś ludzie w ucieczce przed jakimiś ludźmi. W jakimś kraju pod słońcem (...)", "jakaś niewidzialność", "jakieś życie", "jakaś (...) droga", "jakieś strzały".

Aby pogłębić wiedze o niedoli ludzi, o których traktuje wiersz, nauczyciel wykorzystał dramową technikę otwartych myśli. Prowadzący wszedł w rolę "jakiś ludzi", a uczniowie, stojąc w dwóch rzędach, mówili do przechodzącego "człowieka" jedno zdanie.

Ostatnim działaniem uczniów na tych zajęciach było ćwiczenie stylistyczne. Młodzież w rolach obserwatorów napisała list do przyjaciela, eksponując w nim cytat: "Jacyś ludzie w ucieczce przed jakimiś ludźmi(...). Zostawiają za sobą jakieś swoje wszystko...". Na zakończenie wszyscy uczniowie przczytali swoje listy. Był to finał lekcji, jednocześnie informacja zwrotna.
Praca w domu:
  1. Przeczytaj głośno wiersz, policz wersy w strofie oraz sylaby w wersie (dla wszystkich).
  2. Ułóż zdania z wyrażeniami i zwrotami ze słowem "bezpieczeństwo" (5 zdań).
Uwagi o realizacji:

Uczniowie uczyli się i przeżywali. Młodzież właściwie odczytała sens wiersza i z dużą dojrzałością emocjonalną oraz społeczną mówiła o zagrożeniach i niebezpieczeństwie jakie niesie wojna.